Jakie buty w góry wybrać? Poradnik wyboru butów trekkingowych

Właściwy dobór butów w góry to fundament bezpieczeństwa i komfortu każdej wyprawy, ponieważ stopa jest najbardziej obciążoną częścią ciała podczas wędrówek. Zwykłe obuwie nie sprawdzi się na górskich szlakach, gdzie stabilizacja, przyczepność i ochrona przed warunkami atmosferycznymi są absolutną koniecznością. Odpowiednie buty trekkingowe minimalizują ryzyko kontuzji, takich jak skręcenia czy otarcia, a także pozwalają cieszyć się pięknem krajobrazu bez bólu i dyskomfortu. Zrozumienie, jakie buty w góry wybrać, jest więc pierwszym krokiem do udanej przygody.

Dlaczego zwykłe buty to zły pomysł w górach?

Zwykłe obuwie, takie jak trampki, adidasy czy sneakersy, nie jest odpowiednie do trekkingu. Nie jest ono przystosowane do specyficznych warunków górskich. Ich podeszwa jest zazwyczaj zbyt cienka i gładka, co nie zapewnia odpowiedniej przyczepności na nierównych i śliskich nawierzchniach. To może prowadzić do łatwych poślizgnięć i upadków.

Dodatkowo codzienne obuwie nie stabilizuje kostki, co naraża nas na skręcenia i inne urazy stawu skokowego. Brak odpowiedniej amortyzacji sprawia, że stopy szybko się męczą i bolą podczas długich wędrówek. Takie buty nie chronią też stopy przed urazami mechanicznymi, które są powszechne na kamienistym podłożu.

W przeciwieństwie do tego buty trekkingowe są specjalnie projektowane z myślą o górskim terenie i minimalizują ryzyko kontuzji. Mają twardszą, profilowaną podeszwę z wyraźnym bieżnikiem, usztywnioną cholewkę oraz zaawansowany system amortyzacji. Dzięki temu zapewniają bezpieczeństwo i komfort podczas aktywności w górach.

Podział obuwia trekkingowego – buty w góry na lato, jesień i zimę

Obuwie górskie dzieli się na kategorie odpowiadające potrzebom różnych pór roku. Konstrukcja i właściwości butów są dostosowane do warunków panujących w danym okresie.

Buty górskie projektowane są na następujące pory roku:

• lato,
• jesień,
• zima.

Buty letnie są lekkie i przewiewne. Sprawdzą się na cieplejsze dni i mniej wymagające szlaki.

Obuwie jesienne cechuje się wodoodpornością i lepszą przyczepnością na mokrych oraz błotnistych nawierzchniach.

Buty zimowe są wysokie, masywne i dobrze ocieplane. Chronią przed mrozem i śniegiem, a konstrukcja zimówek często jest przystosowana do montażu raków, co przydaje się na oblodzonych szlakach.

Jakie buty w góry latem i wiosną?

Zastanawiasz się, jakie buty wybrać na lato i wiosnę? Oto, na co zwrócić uwagę:

• buty powinny być lekkie i przewiewne,
• dobra amortyzacja stanowi dużą zaletę,
• podeszwa musi mieć dobrą przyczepność (np. Vibram),
• przyda się wodoodporna, ale oddychająca membrana (np. Gore-Tex),
• cholewka często zbudowana jest z oddychającej siateczki,
• dostępne są zarówno niskie buty, jak i te o średniej wysokości.

Warto zwrócić uwagę na takie modele, jak: La Sportiva TX5 LOW GTX, Salomon X Ultra 3, Merrell Moab Speed 2, Salewa PEDROC PTX W czy te marki Alpine Pro.

Jakie buty w góry jesienią?

Jesienią warunki w górach stają się bardziej wymagające, dlatego obuwie musi sprostać chłodniejszym i wilgotniejszym okolicznościom. Wodoodporność to podstawowa cecha, często realizowana przez zastosowanie membrany przeciwdeszczowej, np. Gore-Tex.

Podeszwa musi zapewniać dobrą przyczepność. Jest to ważne na zmiennych, mokrych i błotnistych nawierzchniach. Wiele butów na jesień wykorzystuje podeszwy marki Vibram. Obuwie jesienne powinno także zapewniać właściwą termoregulację, tak by komfortowo użytkować je w chłodniejsze dni.

Zalecane są modele średniowysokie lub wysokie. Takie modele lepiej chronią i stabilizują kostkę na nierównych szlakach.

Warto też uzupełnić wyposażenie o:

• skarpetki z wełny merino,
• stuptuty chroniące przed błotem i wilgocią.

Przykładowe buty na jesień: Salomon X Ultra 5 Mid Gore-Tex, Salewa Alp Trainer 2 Mid GTX, Aku Flyrock Mid GTX.

Jakie buty w góry zimą?

Zimą w górach sprawdzą się buty, które zapewniają ochronę i bezpieczeństwo w trudnych warunkach. Powinny one mieć:

• wysoką i sztywną cholewkę, stabilizującą kostkę oraz zapobiegającą przedostawaniu się śniegu do wnętrza obuwia,
• ocieplenie, które ochroni stopy przed mrozem. Wykorzystuje się w tym celu materiały, takie jak filc, Thinsulate czy PrimaLoft,
• wodoodporność, którą często zapewnia membrana Gore-Tex i która jest istotnym elementem zimowego obuwia górskiego,
• agresywny bieżnik na podeszwie. Podeszwa powinna być wykonana ze specjalnej mieszanki gumy, która zachowuje elastyczność w niskich temperaturach.

Dla bezpieczeństwa w górach wysokich i na lodowcach buty muszą być też kompatybilne z rakami. Chodzi tu zarówno o raki półautomatyczne, jak i automatyczne.

Buty wysokie czy niskie – co wybrać w podróż górską?

Wybór między wysokimi a niskimi butami trekkingowymi zależy od kilku czynników. Należy wziąć pod uwagę rodzaj terenu, panujące warunki pogodowe, planowaną długość wyprawy oraz własne doświadczenie jako wędrowca. Obydwa typy obuwia mają swoje zastosowania, a oto ich główne zalety:

• Buty z wysoką cholewką zapewniają lepszą stabilizację kostki. Chroni to przed skręceniami i urazami na nierównym podłożu. Dają też skuteczniejszą ochronę przed wilgocią, błotem i śniegiem. Są polecane na dłuższe wyprawy z ciężkim plecakiem, w trudnym skalistym terenie oraz w warunkach jesienno-zimowych. Wysokie obuwie rekomendowane jest także dla początkujących turystów. Zwiększa ono bezpieczeństwo na szlaku.
• Niskie buty trekkingowe są lżejsze i bardziej przewiewne. Zapewnia to większy komfort i mniejsze zmęczenie podczas cieplejszych dni. Dają też większą swobodę ruchów stawu skokowego. Ten typ obuwia sprawdza się na łatwiejszych szlakach i często wybierany jest przez doświadczonych turystów z wytrenowanymi kostkami.

Anatomia buta trekkingowego – 3 kluczowe elementy

Buty trekkingowe są projektowane tak, by w wymagającym terenie zapewnić ochronę, stabilizację, amortyzację i przyczepność. Ich budowa nie jest przypadkowa i obejmuje trzy podstawowe elementy:

• podstawę buta, czyli podeszwę,
• górną część, czyli cholewkę,
• specjalistyczną membranę.

Podeszwa to element buta, który odpowiada za kontakt z podłożem, dając przyczepność i absorbując wstrząsy. Cholewka to górna część buta, która osłania stopę, chroniąc ją przed urazami i stabilizując. Membrana to warstwa materiału, która odpowiada za wodoodporność buta, jednocześnie pozwalając odprowadzać wilgoć.

Podeszwa – przyczepność i amortyzacja

Podeszwa w butach górskich ma za zadanie zapewnić przyczepność do podłoża oraz amortyzować wstrząsy. Składa się z 2 głównych części:

• podeszwy zewnętrznej – to ta część, która styka się bezpośrednio z terenem. Jej przyczepność zwiększają specjalne wzory bieżnika, dostosowane do różnych rodzajów szlaków i warunków,
• śródpodeszwy – tutaj zachodzi amortyzacja. Często wykonuje się ją z pianki poliuretanowej lub pianki EVA. Solidna amortyzacja chroni stawy i zmniejsza zmęczenie podczas długotrwałego marszu, zwłaszcza gdy na plecach spoczywa ciężki plecak.

Wśród producentów podeszw największym uznaniem cieszy się marka Vibram. Buty z podeszwą Vibram słyną z trwałości, elastyczności i doskonałej przyczepności.

Cholewka – materiał i ochrona

Cholewka to górna część buta, która otacza i stabilizuje stopę. Jej zadaniem jest zapewnienie komfortu, a także ochrona stopy przed urazami oraz wpływem czynników zewnętrznych. Materiał, z jakiego wykonano cholewkę, decyduje o jej wytrzymałości, zdolności do przepuszczania powietrza oraz ogólnej wadze buta.

Do produkcji cholewki używa się różnych materiałów, takich jak:

• skóra naturalna, ceniona za trwałość i zdolność do dopasowywania się do kształtu stopy,
• skóra syntetyczna,
• mikrofibra,
• lekkie tkaniny techniczne z siateczką meshową.

Często cholewka jest wzmacniana gumowym otokiem na nosku i po bokach. Chroni to przed uderzeniami. W butach zimowych cholewka może być też zintegrowana z wewnętrzną warstwą ocieplającą, którą może stanowić np. wełna czy futro.

Membrana – sekret wodoodporności

Membrana to cienka, specjalistyczna warstwa materiału umieszczona w konstrukcji buta. Jej podwójną funkcją jest zapewnienie wodoodporności i oddychalności.

Działa ona dzięki mikroporom, które są mniejsze od kropli wody. Dzięki temu woda nie przeniknie do wnętrza buta. Mikropory są jednocześnie większe od cząsteczek pary wodnej. Dzięki temu wilgoć (pot) może być odprowadzana na zewnątrz. W ten sposób stopy pozostają suche, co zwiększa komfort oraz chroni przed otarciami i wychłodzeniem.

Jednym z bardziej znanych producentów membran jest Gore-Tex.

Jak idealnie dopasować rozmiar butów górskich?

Dopasowanie rozmiaru butów górskich ma znaczenie dla komfortu i zapobiegania kontuzjom. Jak to zrobić prawidłowo?

• Pomiaru stopy należy dokonać wieczorem, gdy stopa jest lekko spuchnięta. Zawsze rób to w skarpetach trekkingowych, w których będziesz chodzić w butach.
• Buty górskie powinny być dłuższe od stopy o około 0,5-1,5 cm. Zapewnia to odpowiednią przestrzeń dla palców, zwłaszcza podczas schodzenia, kiedy palce potrzebują więcej miejsca.

Jak sprawdzić dopasowanie butów? Najlepiej zrobić to wsuwając stopę maksymalnie do przodu i sprawdzając, czy za piętą zmieści się jeden palec. Przymierz buty na stojąco, dokładnie je zasznurowując i pochodź w nich, aby ocenić dopasowanie pod obciążeniem. Upewnij się, że:

• pięta jest stabilnie trzymana i nie przesuwa się,
• w żadnym miejscu nie występują punkty nadmiernego ucisku.

Jeśli Twoje stopy mają różną długość, rozmiar buta należy dobrać do dłuższej z nich.

Specjalne potrzeby – buty damskie i dla dzieci

Producenci obuwia górskiego starają się tworzyć modele dopasowane do potrzeb różnych grup użytkowników. Dotyczy to zwłaszcza butów damskich i dziecięcych.

Buty górskie dla kobiet są projektowane z myślą o anatomii kobiecej stopy, która zwykle jest smuklejsza i węższa niż męska.

Z kolei obuwie górskie dla dzieci musi być lekkie, aby nie obciążać nadmiernie ich małych nóżek. Musi także wspierać naturalny rozwój stopy i nie krępować jej ruchów. Charakterystyczne cechy obuwia dziecięcego to:

• dobra stabilizacja kostki,
• trwała i antypoślizgowa podeszwa,
• łatwość zakładania.

Warto pamiętać, że przy wyborze rozmiaru butów dla dziecka należy wziąć pod uwagę niewielki zapas na wzrost. Trzeba jednak unikać zbyt luźnego obuwia, które może powodować otarcia.

Sprzęt dodatkowy przy wycieczce w góry – raki, raczki i stuptuty

Podczas górskich wycieczek, zwłaszcza w trudnych warunkach, obuwie należy uzupełnić o sprzęt dodatkowy. Elementy te zwiększają bezpieczeństwo i komfort, szczególnie zimą, kiedy warunki są najbardziej wymagające.

Wśród dodatkowych akcesoriów warto wyróżnić:

• raczki – to elastyczne nakładki z kolcami, które poprawiają przyczepność na śliskich, oblodzonych czy ośnieżonych szlakach,
• raki – solidniejszy sprzęt z dłuższymi zębami, przeznaczony do trudnych, stromych warunków zimowych, wspinaczki lodowej i poruszania się po lodowcach,
• stuptuty – ochraniacze zakładane na buty i dolną część nogawek, które zapobiegają dostawaniu się śniegu, błota i wody do wnętrza obuwia.

Przydatnym wyposażeniem są także kijki trekkingowe, które odciążają stawy i poprawiają równowagę podczas marszu. W trosce o bezpieczeństwo zawsze należy mieć przy sobie apteczkę, mapę i kompas albo GPS, a także latarkę czołową.

Pielęgnacja i impregnacja – jak dbać o buty do chodzenia po górach?

Prawidłowa pielęgnacja butów górskich jest niezwykle ważna. Dzięki temu procesowi zapewnisz im trwałość, zachowasz wodoodporność oraz zdolność do „oddychania” na długi czas. Podstawowymi zabiegami są regularne czyszczenie i impregnacja.

Po każdej wędrówce dokładnie oczyść obuwie z błota i kurzu. Przydadzą się do tego szczotka oraz wilgotna szmatka. Wkładki wyjmij i susz oddzielnie, sznurowadła możesz wyprać.

Buty susz w temperaturze pokojowej, z dala od źródeł intensywnego ciepła, takich jak kaloryfer czy bezpośrednie słońce. Bezpośrednie ciepło może spowodować uszkodzenie materiałów oraz spoiwa. Gdy buty są już suche, przejdź do impregnacji. Jej celem jest przywrócenie właściwości hydrofobowych, czyli zdolności do odpychania wody.

Do butów ze skóry naturalnej używa się specjalnych wosków, a do tych z materiałów syntetycznych oraz wyposażonych w membranę stosuje się preparaty w aerozolu. Kiedy powtórzyć impregnację? Gdy woda przestanie tworzyć na powierzchni buta krople, a zacznie wsiąkać w materiał.

Zapamiętaj, że…

Wybór odpowiednich butów górskich to kluczowy element wyposażenia każdego turysty, mający bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo i komfort podczas wędrówek. Buty trekkingowe różnią się od zwykłego obuwia konstrukcją i użytymi materiałami, które zapewniają lepszą stabilizację, przyczepność oraz ochronę przed czynnikami atmosferycznymi, minimalizując ryzyko urazów i dyskomfortu.

Podział obuwia górskiego uwzględnia różne pory roku i warunki terenowe, oferując modele letnie, jesienne i zimowe, z których każdy charakteryzuje się specyficznymi właściwościami. Wybór odpowiedniego modelu zależy od planowanej aktywności, rodzaju szlaku oraz indywidualnych preferencji użytkownika, z uwzględnieniem takich aspektów jak wysokość cholewki, rodzaj podeszwy i obecność membrany wodoodpornej.

• Zwykłe obuwie, takie jak trampki, nie zapewnia odpowiedniej przyczepności i stabilizacji w trudnym terenie górskim.
• Buty trekkingowe dzielą się na letnie, jesienne i zimowe, dostosowane do różnych warunków pogodowych i terenowych.
• Letnie buty górskie powinny być lekkie, przewiewne i mieć dobrą amortyzację oraz przyczepność.
• Jesienne buty górskie muszą być wodoodporne i zapewniać dobrą przyczepność na mokrych nawierzchniach.
• Zimowe buty górskie charakteryzują się wysoką cholewką, ociepleniem i wodoodpornością, a także kompatybilnością z rakami.
• Wysokie buty trekkingowe zapewniają lepszą stabilizację kostki, podczas gdy niskie są lżejsze i bardziej przewiewne.
• Podeszwa butów górskich odpowiada za przyczepność i amortyzację, a cholewka chroni stopę przed urazami.
• Membrana w butach górskich zapewnia wodoodporność i oddychalność, zwiększając komfort użytkowania.
• Rozmiar butów górskich powinien być większy od stopy o 0,5-1,5 cm, aby zapewnić odpowiednią przestrzeń dla palców.
• Regularna pielęgnacja i impregnacja butów górskich zapewniają im trwałość i zachowanie właściwości wodoodpornych.